หากความโปร่งใสคือภาพสะท้อนเกียรติภูมิขององค์กร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในวันนี้กำลังยืนอยู่หน้ากระจกบานใหญ่ และเลือกที่จะมองลึกทะลุตัวเลขคะแนนที่สวยหรู ไปสู่การแก้ปัญหาพฤติกรรมเชิงลึกที่ซ่อนอยู่ใต้พรม

ช่วงเช้า 10.00 น. ของวันพฤหัสบดีที่ 7 พฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมา เครือข่ายบุคลากรจุฬาฯ ผู้ขับเคลื่อนความโปร่งใส (CU-ITA Agent) กว่า 488 ชีวิตได้เข้าร่วมกิจกรรม Chula Talk of Integrity 2026: Breaking Silos, Building Behavior – The Open Data Evolution หรือในชื่อไทยสุดท้าทายว่า "โครงการอบรมสัมมนาชวนคุย ชวนคิด จุฬาฯ โปร่งใส กะเทาะข้อมูลทุจริต สู่พฤติกรรมสุจริตเชิงประจักษ์ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569"

งานนี้ไม่ใช่แค่การมานั่งฟังบรรยายธรรมดา แต่คือการลั่นระฆังยกเครื่องระบบธรรมาภิบาลครั้งใหญ่ของชาวสีชมพู

🎭 The Paradox of High Scores: ภาพลวงตาของความสมบูรณ์แบบ

งานเปิดฉากด้วยวิสัยทัศน์ที่แหลมคมจาก ศ.ดร.วิเลิศ ภูริวัชร อธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่มากล่าวเปิดงาน พร้อมกับตัวเลขผลประเมิน ITA ปี 2568 ภาพรวมจุฬาฯ คว้าไปถึง 91.62 คะแนน อยู่ในระดับ “ผ่านดี” แถมด้านการเปิดเผยข้อมูล (OIT) และการป้องกันการทุจริตยังกวาด 100 คะแนนเต็มมาครองอย่างต่อเนื่อง 

แต่แทนที่จะฉลองความสำเร็จ ท่านอธิการบดีกลับชี้ให้เห็นถึง "ความเสี่ยงเชิงพฤติกรรม" ที่เป็นจุดเว้าแหว่งสำคัญ โดยเฉพาะคะแนนด้านการใช้ทรัพย์สินของราชการที่ร่วงลงไปแตะ 76.06 และที่น่ากังวลที่สุดคือ “ความเชื่อมั่นในกระบวนการจัดการเรื่องร้องเรียน” (ตัวชี้วัดที่ 5) ที่คะแนนเฉลี่ยลดลงจาก 81.10 เป็น 79.93 โดยเฉพาะข้อคำถาม i15 ที่ถามถึงความเชื่อมั่นในกระบวนการจัดการเรื่องร้องเรียนการทุจริตและประพฤติมิชอบภายในหน่วยงานว่ามีมากน้อยเพียงใด ซึ่งมีแนวโน้มลดลง

“ความโปร่งใส คือ Intangible Asset ที่สร้าง Stakeholder Trust” ท่านอธิการบดีย้ำชัด พร้อมประกาศว่า ปี 2569 จุฬาฯ จะต้องก้าวข้ามจากแค่การทำตามเกณฑ์ (Compliance) ไปสู่การใช้นโยบายที่อิงหลักฐาน (Evidence-Based Policy) ทำลายกำแพงไซโลของข้อมูล (Data Silos) เพื่อมองให้เห็นภาพรวมของความเสี่ยงทั้งหมด

📊 สถิติไม่เคยโกหก: จาก Paper Transparency สู่ Real Use

จากนั้น เวทีถูกส่งต่อให้กับ รศ.ดร.ต่อภัสสร์ ยมนาค ผู้อำนวยการศูนย์ความรู้เพื่อการต่อต้านคอร์รัปชัน (KRAC) คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯ ที่มาพร้อมกับการบรรยายพิเศษในหัวข้อ “การปรับกรอบแนวคิด ITA 2569: จากการเปิดเผยข้อมูลสู่การกำกับดูแลการต่อต้านการทุจริตบนฐานข้อมูลเชิงประจักษ์”

รศ.ดร.ต่อภัสสร์ เริ่มต้นด้วยการกางสถิติระดับโลกที่พิสูจน์แล้วว่า คอร์รัปชันเป็นอุปสรรคเชิงโครงสร้างต่อการพัฒนา มันทำให้ GDP ลดลง เงินลงทุนจากต่างประเทศ (FDI) ติดลบ และทำลายความเชื่อมั่นของนักลงทุน ขณะที่ประเทศไทยของเราได้คะแนนดัชนีรับรู้การทุจริต (CPI) ไปเพียง 33 คะแนน รั้งอันดับที่ 8 ของอาเซียน 

อีกประเด็นที่น่าสนใจ คือ สิ่งที่เรียกว่า "The Illusion of Integrity" ข้อมูลวิจัยพบว่าคะแนน ITA ของไทยเฟ้อขึ้นอย่างมาก แต่กลับสวนทางกับดัชนีสากลอย่าง CPI อย่างมีนัยสำคัญ ความจริงที่ซ่อนอยู่คือ การเพิ่มขึ้นของคะแนน ITA กว่า 81% ถูกอธิบายได้ด้วยคะแนน OIT (การเปิดเผยข้อมูล) เพียงตัวเดียว สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่าองค์กรส่วนใหญ่แค่ “ทำตามแบบฟอร์ม” หรือที่เรียกว่าโปร่งใสเชิงเอกสาร (Paper Transparency) แต่พฤติกรรมในระบบไม่เปลี่ยน 

ดังนั้นแล้ว “คำถามจะไม่ใช่ ‘ITA ควรเป็นอะไร’ – แต่คือ ‘จุฬาฯ จะใช้ ITA เพื่ออะไร’” รศ.ดร.ต่อภัสสร์ ทิ้งทวนไว้อย่างคมคาย พร้อมเสนอว่าจุฬาฯ ต้องใช้ข้อมูลเปิดเป็น "เครื่องมือวินิจฉัย" ไม่ใช่แค่ทำเพื่อเอาคะแนน 

💻 ก้าวข้ามจุดบอดด้วยเทคโนโลยี: เปิดตัวระบบรับเรื่องร้องเรียนใหม่

เมื่อ “ความเชื่อมั่น” คือปัญหา สิ่งที่ต้องแก้คือ “ระบบ”

ในช่วงท้าย ไฮไลต์สำคัญตกเป็นของศูนย์บริหารความเสี่ยง สำนักกฎหมายและนิติการ ร่วมกับ คุณชินดนัย ยงยุทธวิชัย ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เลซี่ อินโนเวเตอร์ จำกัด ที่มาเปิดตัวนวัตกรรมที่จะเป็นจิกซอว์ชิ้นสำคัญ: ระบบรับเรื่องร้องเรียนออนไลน์รูปแบบใหม่ (https://petition.transparency.chula.ac.th/th)

ระบบเดิมมีปัญหาคลาสสิกคือเป็น "คอขวดที่ส่วนกลาง" (Centralized Bottleneck) ข้อมูลกระจุกตัว ล่าช้า และ "ขาดการสื่อสารกลับ" (Broken Feedback Loop) ผู้ร้องไม่รู้สถานะ ซึ่งอาจเป็นต้นเหตุที่ทำให้คะแนนความเชื่อมั่นของจุฬาฯ ร่วงลง

ระบบใหม่นี้ถูกออกแบบมาเพื่อ “กอบกู้ Trust” โดยเฉพาะ ด้วยฟีเจอร์เด่น:

• Decentralized Action: ส่งเรื่องตรงถึงส่วนงานที่รับผิดชอบได้ทันที คล่องตัวและรวดเร็วขึ้น 
• End-to-End Tracking: โปร่งใส ตรวจสอบได้ ผู้ร้องเรียนสามารถติดตามสถานะแบบ Real-time ด้วย Case ID และ PIN ส่วนบุคคล 
• ปกปิดตัวตน 100%: ระบบ Anonymous ที่ปกป้องผู้ร้องเรียนอย่างแท้จริง 
• Evidence-Based Management: ผู้บริหารสามารถดูกระดานข้อมูล (Dashboard) ภาพรวมเพื่อวิเคราะห์เทรนด์และกำหนดนโยบายเชิงรุก 

ก้าวต่อไปของจุฬาฯ โปร่งใส 2026 ไม่ใช่การวิ่งไล่ล่าคะแนนให้ได้ 100 เต็ม แต่คือการเปลี่ยนผ่านสู่ยุค Open Data Evolution ที่ข้อมูลถูกนำมาใช้ “กะเทาะ” ปัญหาและเปลี่ยนพฤติกรรมของบุคลากรได้อย่างแท้จริง

วันนี้ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้โยนหินก้อนใหญ่ลงในสระน้ำแห่งธรรมาภิบาลแล้ว คลื่นแห่งการเปลี่ยนแปลงจะกระจายไปไกลแค่ไหน... อยู่ที่ CU-ITA Agent และชาวจุฬาฯ ทุกคนที่จะช่วยกันผลักดันให้ "ความโปร่งใส" ไม่ใช่แค่ตัวเลขบนกระดาษ แต่เป็น DNA ขององค์กรอย่างแท้จริง!

▶️ สำหรับบุคลากรที่พลาดงานนี้ สามารถรับชมย้อนหลังได้ที่:

https://chula.zoom.us/rec/share/tI7j2O-N9J-W_P0oFxz-DKHZlT_tJeD_K9X23bnvPNoFnaL4a4kSaCU826-L32OU.b7jXWEhMAZHnVOhc?startTime=1778117574000

📌 Passcode: 4N55?w?7

#ITA2569 #ChulaTalkofIntegrity2026 #CUITA2026 #CUITAAgent2026 #DataDrivenGovernance